ELEKTROWNIA I ŁAŹNIA MIEJSKA

ul. S. Żeromskiego róg T. Kościuszki

     



  

     zdjęcie z okresu II wojny światowej - niemiecka pocztówka  ze zbiorów   
      Hieronima Krauze

        
      
widok od strony ulicy Żeromskiego  -  rok 2004 (MG)
               

       
      
      
Rekonstrukcja rzutu parteru elektrowni i łaźni miejskiej  wedle stanu z początku okupacji hitlerowskiej.
Opracował Błażej Dziurzyński, 2013.


      WIĘCEJ ZDJĘĆ

                                               

    Kamień węgielny pod budynek pierwszej elektrowni wmurowano 27 września 1916 roku, podczas niemieckiej okupacji miasta. Budowa gmachu trwała do lata 1917 roku. W momencie powstania budynek był jednym z najbardziej reprezenta-cyjnych obiektów w mieście, dalekim od typowej stylistyki przemysłowej – utrzymano go w formach specyficznej, niemieckiej architektury "krajowej", powstałej na gruncie koncepcji reformy architektury "niemieckiej" około 1900 roku.

Bryła budynku  składa się z korpusu głównego zawierającego halę maszynowni, dwóch piętrowych skrzydeł i parterowej przybudówki usytuowanej od strony północnej. Cały budynek poza maszynownią był podpiwniczony. Maszynownia to pomieszczenie o powierzchni ok. 150 m kw. z łukowato sklepionym sufitem o wysokości od 4,75 do 6,35 m. W kalenicy dachu nad maszynownią umieszczony był świetlik, który jednocześnie ułatwiał wentylację hali. W skrzydle wschodnim na parterze znajdowały się pomieszczenia biurowe, na piętrze mieszkanie służbowe, a w piwnicy pod biurem była akumulatorownia. W przybudówce w piwnicy usytuowana była kotłownia elektrowni, która połączona była przestrzennie z położoną nad nią generatorownią, obok w piwnicy znajdowało się ujęcie wodne ze studni. Zachodnie skrzydło budynku służyło jako łaźnia miejska i posiadało własną kotłownię również w piwnicy. Część łazienek wyposażona była w wanny, część w natryski.

W pierwszym okresie elektrownia wytwarzała prąd stały o napięciu 220 V. Zasilana parą z kotłowni maszyna parowa umieszczona napędzała generator prądu o mocy 600 kW, który zasilał akumulatory. Maszyna była uruchomiana okresowo w ciągu doby zależnie od zapotrzebowania, w międzyczasie prąd czerpano z akumulatorów.

Prawdopodobnie jeszcze w okresie okupacji hitlerowskiej przystosowano elektrownię do produkcji prądu przemiennego. W związku z tym przebudowano maszynownię w celu zamontowania generatora prądu połączonego bezpośrednio z turbiną parową. W przybudówce umieszczono zespół transformatorów. Jednocześnie doprowadzono z Koła linię przesyłową prądu przemiennego o napięciu 15 kV i przystąpiono do przestawienia odbiorców z prądu stałego na przemienny.

     Gdy w latach 60-tych XX wieku powstała nowa elektrownia, usytuowana na wschodnim skraju miasta i związana z powstającą kopalnią węgla brunatnego – stary gmach stał się siedzibą posterunku elektrycznego. Stan ten trwał do 1992 roku, kiedy to Bank Państwowy PKO zbudował przy ulicy Chopina nową siedzibę dla pogotowia energety-cznego; budynek, wyremontowany i przystosowany do nowej funkcji pełni od tej pory rolę głównej siedziby lokalnego oddziału banku PKO.
 

   START   HISTORIA    MAPY    ATLAS    BIBLIOGRAFIA 
WARSZAWA 1939    WŁÓCZYPIÓRO  
LINKI

   MG 2007, BD 2013