SZEROKA-ŻEROMSKIEGO-WĄSKA
obecnie kino miejskie
DAWNA SYNAGOGA
(nie istnieje )

 

 


    

     okres II wojny światowej (MRT - arch "Igły")     

początek XX wieku - widok bryły od strony rynku ("Powiat turecki")




widok od strony ulicy Szerokiej, w tle budynek wspólnoty żydowskiej, na
horyzoncie szkoła podstawowa "Jedynka"
(MRT - arch "Igły")


WIĘCEJ ZDJĘĆ

PLAN REKONSTRUKCYJNY ZESPOŁU SYNAGOGI
AUTORSTWA BŁAŻEJA DZIURZYŃSKIEGO

 


DAWNA SYNAGOGA

Pierwszy dom modlitwy znajdował się na ulicy Kolskiej, już w 1833 roku, pod ówczesnym numerem 18. W latach 1841-1851 na wspomnianej działce budowano nowy budynek, a już w 1857 zamierzano zastąpić go stałą synagogą, jednak wobec konfliktu
ze społecznością katolicką miasta
zamysłu nie zrealizowano. *

Ostatecznie gmach turkowskiej synagogi powstał w latach 1861-1866 przy ulicy Szerokiej, w narożniku z obecną Żeromskiego. W kwartale Wąska-Szeroka znajdowało się skupisko średnio zamożnej ludności pochodzenia żydowskiego; patrycjat tej grupy społecznej zamieszkiwał wówczas obszar rynku staromiejskiego.

W 1887 roku zbudowano nowy budynek dla siedziby gminy, szkoły i mykwy, usytuowany bliżej ulicy Żeromskiego; w skład zespołu wchodził także dom przeznaczony dla rabina, miejsce przeznaczone do studiowania Pisma, sąd rabinacki i miejsce rytualnego uboju zwierząt (por.
plan zespołu synagogi poniżej).

W 1939 roku synagoga została podpalona przez Niemców, jednak z obawy przed rozprzestrzenieniem się ognia
na sąsiednie zabudowania akcja została wstrzymana. Wokół –
w kwartale Wąska-Szeroka – powstało getto żydowskie.

 Po wojnie budynek pozostawał opustoszały, straciwszy dawne przeznaczenie pełnił funkcje magazynowe aż do pierwszej połowy lat 70. – wówczas władze podjęły decyzję  o przebudowie – a właściwie zburzeniu – gmachu dla potrzeb kina miejskiego, którego pierwszy seans w nowym obiekcie odbył się w lipcu 1974. Na miejscu synagogi powstał nowoczesny wówczas obiekt, pełniący funkcje kina  do 1992 roku. Po okresie przerwy działalność obiektu wznowiono, tym razem pod skrzydłami Miejskiego Domu Kultury.

 Elementem przypominającymi
o pierwotnym charakterze tego miejsca jest obecnie tablica pamiątkowa od strony ulicy Żeromskiego.


 

*

(por. MG,  "Zabytki miasta Turku i powiatu tureckiego - tom 1 - Miasto Turek", Turek 2009,  s. 207-210)
 

 

 (MG)

   START   HISTORIA    MAPY    ATLAS    BIBLIOGRAFIA 
WARSZAWA 1939    WŁÓCZYPIÓRO   LINKI

   M.Górzynski, B. Dziurzyński 2009