TUREK
PANORAMA MIASTA XIX-WIECZNEGO
Zaprasza Błażej Dziurzyński

 

 

      Obraz przedstawia panoramę północno-zachodniej, najbardziej rozbudowanej „ćwiartki” miasta z okresu przed I wojną światową. Widzimy tu w całości lub w części    zabudowę połowy z ówczesnych dwudziestu ulic Turku. W tamtym czasie prawie 10 tysięcy mieszkańców żyło w domach skupionych na obszarze zajmującym tylko ¾ kilometra kwadratowego. Dla porównania: dzisiaj trzy razy większa populacja zamieszkuje w Turku na ponad siedmiokrotnie większej zabudowanej powierzchni terenu. Skład widocznej tu zabudowy zmienił się przez ostatnie 100 lat w niewielkim procencie. Za to w okresie stuletnim poprzedzającym moment wykonania zdjęć wygląd tego fragmentu jak i całego miasta uległ totalnej zmianie. Na początku XIX w. stały wokół  rynku i wzdłuż przyległych ulic same drewniane budynki. Wiele parceli było pustych. Pierwsze budynki całkowicie murowane zaczęły powstawać w latach 20. Początkowo w zdecydowanej większości były to domy parterowe. Dopiero w końcu XIX w. dzięki pomyślnemu rozwojowi powiatowego już wtedy Turku i wzrostowi zamożności mieszkańców przybyło wiele piętrowych kamienic. Kilkukrotne pożary w najgęściej zabudowanych kwartałach wokół rynku przyspieszyły ten proces. W tym czasie wybudowano też widoczne na zdjęciach budynki ratusza i synagogi, a na początku XX w. wzniesiono nowy kościół parafialny, z wieży którego wykonano te zdjęcia. Nie licząc wytyczonych w pierwszej połowie XIX w. kolonii tkackich Nowego Światu i widocznego w głębi panoramy Pólka można stwierdzić, że na początku XX w. większość zabudowy skupiona była nadal w rejonie rynku. Zmiany w tym względzie nastąpiły dopiero po I wojnie światowej, kiedy to widoczny na dalszym planie panoramy teren Nowej Dzielnicy i rozległych dawnych ogrodów tkackich, urozmaiconych wcześniej jedynie wiatrakami, stał się (aż do początku lat 60.) głównym miejscem dla nowej zabudowy miejskiej.  Urbanizacja tego terenu zakończyła się w połowie lat 70. XX w. dotarciem z zabudową do linii kolejowej na północy i przekroczeniem na całej długości dawnej granicy z wsią Muchlin (rejon ul. Sportowej).

Do stworzenia zamieszczonej tu panoramy wykorzystano reprodukcje dwóch pocztówek wydanych prawdopodobnie pomiędzy 1913 a 1915 rokiem, a pochodzących ze zbiorów Hieronima Krauze.

 

   ZASIĘG ZOBRAZOWANIA

Poniżej znajdują się szczegółowe komentarze do poszczególnych wycinków.

POWRÓT

PATRZ TEŻ: INNE WIDOKI Z WIEŻY KOŚCIOŁA NSPJ